Polska sztuka / Architektura

  • Opublikowano:

    2011-06-13
  • Odsłon:

    447

Binarowa – kościół św. Michała Archanioła.

Wieś oraz parafia Binarowa jest położona w powiecie gorlickim. Leży w odległości około 4 kilometrów  na północny zachód od Biecza. Jest to najstarsza parafia w diecezji rzeszowskiej. W  roku 1348 król Kazimierz Wielki wydał przywilej lokacyjny tej miejscowości na prawie niemieckim. Na mocy tego właśnie dokumentu jeden łan ziemi został przeznaczony na parafię. W czasach staropolskich  wieś wchodziła w skład dóbr królewskich, które należały do starostwa libuskiego. Pierwsza wzmianka o kościele w Binarowej pochodzi z roku 1415. Obecna świątynia jest prawdopodobnie drugą z kolei , która powstała około roku 1500. Kościół pod wezwaniem świętego Michała Archanioła to drewniana, późnogotycka , jednonawowa  budowla. Świątynia ma konstrukcję zrębową, obita jest gontem i podbita blachą.  Od zachodu przylega do niej o blisko 100 lat młodsza wieża o konstrukcji słupowo – ramowej.  W połowie wieku XVII kościół został gruntownie przebudowany, mianowicie dodano kaplicę Aniołów Stróżów, powiększono także otwory okienne.

Wnętrze świątyni zdobi piękna ,zabytkowa polichromia z XVI i XVII wieku. Ukazuje są między innymi sceny z Nowego Testamentu ,a także widoki ówczesnego Biecza.

Kościół w Binarowej to nie tylko przykład drewnianej architektury sakralnej, to także miejsce szczególnego kultu maryjnego. W lewym ołtarzu bocznym znajduje się łaskami płynący obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem . Obraz ten ma wymiary 54x41, został namalowany na płótnie farbami olejnymi. Pochodzi on prawdopodobnie z XVII wieku i jest repliką cudownego obrazu Matki Bożej Piaskowej z krakowskiego kościoła  karmelitów. Niestety trudno ustalić jego autorstwo. Nieznany jest także fundator i czas umieszczenia obrazu w kościele. Wiele jest opinii na ten temat, jedna z nich mówi, że obraz ufundował król Jan Kazimierz.

Pierwszą wzmianka o obrazie, który zasłynął łaskami pochodzi z XVIII wieku. Z akt wizytacji dekanatu bieckiego z roku 1767 wynika, że na skroniach Dzieciątka i Maryi umieszczono srebrne korony, co oznacza , że dokonano koronacji prywatnej. Jako wota zawieszono sznury korali. Wota te były skromne, ale należałoby pamiętać ,że w wyniku siedemnastowiecznych wojen uległy spustoszeniu obszary Rzeczypospolitej, co pociągnęło za sobą zubożenie ludności.

Kult Madonny Binarowskej został przyhamowany podczas niewoli narodowej, lecz nie zanikł zupełnie. Przez cały ten czas wśród katolików panowało przekonanie o cudowności znajdującego się w ich kościele wizerunku Matki Bożej. Dotrwało ono do naszych czasów. W ostatnim okresie duże zasługi w propagowaniu kultu maryjnego położył długoletni proboszcz binarowski, ksiądz Władysław Oleksiak. O żywotności Jej kultu świadczą liczne wota dziękczynne oraz tak zwana Księga Łask opisująca łaski wyproszone za jej pośrednictwem.  

W kościele, w nawie nad kaplicą i zakrystią mieszczą się nadwieszone chóry, ponadto znajduje się kamienna chrzcielnica oraz płaskorzeźby świętych w ołtarzach bocznych. Świątynia posiada bogato rzeźbione ławy kościelne, pokryte malowidłami, konfesjonały oraz gotycki dzwon z XV wieku, umieszczony w neogotyckiej dzwonnicy  z początku ubiegłego stulecia.

Kościół w Binarowej był kilkakrotnie restaurowany: w roku 1641, na początku XIX wieku, także w latach 1953 – 1956. Renowację przeprowadzono także w ostatnim okresie, w roku 1992. W ramach tych prac wymieniono poszycie deskowe na gont i przywrócono wieży pierwotny kształt.
Wśród wiernych dużą popularnością cieszą się odpusty parafialne, obchodzone w dzień poświęcony Matce Bożej Wspomożycielce Wiernych oraz w dniu patrona  kościoła – świętego Michała.  Bardzo ważną praktyką jest osobista modlitwa wiernych przed łaskami słynącym wizerunkiem Maryi.  Na pewno dla tamtejszych katolików Matka Boża Piaskowa jest w dalszym ciągu bardzo skuteczna orędowniczką u Boga i skuteczną pomocą w trudnościach i kłopotach.

Połączenie walorów historycznych, artystycznych oraz architektonicznych, a także najcenniejsza polichromia z pośród wszystkich kościołów drewnianych Małopolski , sprawiła ,że binarowska świątynia została w roku 2003 wpisana Listę Światowego Dziedzictwa Naturalnego i Kulturalnego UNESCO.


A.K. 2011-05-27
Korzystałam: T. Wójcik – Miejsca święte , Skarby UNESCO.